ÇOCUĞUN DUYGULARINI YÖNETEMİYOR MU? 

DUYGU REGÜLASYONU

Duygu regülasyonu, diğer adıyla duygu düzenleme; kişinin yaşadığı olay ve durumlara bir tepki olarak duygularını ve duygularından kaynaklanan ifadelerini kontrol etme, yönetme ve değiştirebilme becerisidir.

Duygu Regülasyonu Nasıl Sağlanır ?

1 ) Duyguları İsimlendirmek

Çocuğun duygularından etkili öğrenmesinin şekillerinden biri mutlaka "yansıtarak" dinlemektir. Küçük çocukların zaman zaman kendilerini dille ifade etme becerileri sınırlı olabilmektedir. Ayrıca duyguların ne olduğunu genellikle bilemezler. O an, o duyguyu yaşarlar ancak adını ve ona neler yaptırdığını, hangi davranışlara sebep olduğunu bilemezler. Yaşadığı duyguları ona yansıtmanız gereklidir. Örneğin;

• "Çok kızgınsın! Seninle Şuan oynamadım ve sende buna kızdın."

• "Çok üzgünsün. Anneannen gitti ve sen de gitmesini istemedin."

• "Çok mutlusun! Kocaman bir balonun var ve çok mutlu olduğun için zıplayıp duruyorsun!"

• "Hayal kırıklığına uğramış gibisin. Kulen yıkıldı ve sen onu yapmak için çok uğraşmıştın! Bu çok moral bozucu."

• "Şaşkın görünüyorsun. Şimşek gerçekten çok sesliydi ve seni çok şaşırttı.

Not: Yansıtma yapacağınız duygular sadece olumsuz duygular olmasın.

2 ) Duyguları Normalleştirmek

Duyguları özellikle çocuğunuza öğretirken iyi ya da kötü olarak sınıflandırmamaya dikkat etmeniz gerekir. Herkesin bütün duyguları yaşayabileceğini ve bu duyguların insanlar için normal olduğu mesajını vermelisiniz. Bu onları rahatlatır ve yalnız olmadıklarını, anlaşıldıklarını hissederler.

Çocuk sakinleştikten ve sorunlu olayın üstünden biraz zaman geçtikten sonra o olay ile ilgili mutlaka konuşma yapmalısınız. Kısa bir konuşma dahi olsa neler olduğunu, sizin ve çocuğunuzun neler hissettiğini mutlaka konuşun ve birlikte değerlendirmeye çalışın.

Sonra çocuğunuza, hem sizin hem de başka herkesin bu şekilde hissedebileceğini söyleyin. Örneğin, "Bu sabah anneannene gitmediğimiz için çok üzüldün , sinirlendin ve etrafa vurdun, bana vurdun, ağladın. Anneannene gitmek ve orada oynamak istedin. Bende küçükken anneanneme gitmeyi çok severdim ve oraya gidemediğim zamanlarda kendimi çok üzgün hissederdim. Herkes böyle hissedebilir." Onu yarın aramak ya da ona bir resim yapmak ister misin?"

NOT: Hemen üstteki paragrafın sonunda çocuğun yaşadığı olumsuz duyguyu başıboş bırakmıyoruz ve çözüm üretiyoruz. Bu çocuğa şu mesajı veriyor; " yaşadığın olumsuz duygu ne olursa olsun çözüm bulunabilir." Ayrıca yine hemen üstteki paragrafta sizde benzer duygular yaşadığınızı söylediniz ki bu çok önemli !

Bazı Etkinlikler

• Duygulara yönelik olan hikaye kitapları ve masallar okuyun. İçindeki karakterlerin duygularını birlikte tahmin edin. Örneğin; "Keloğlanın parası kalmadığı için Keloğlan kendini nasıl hissetmiş olabilir acaba ?"

• Okuduğunuz kitaplarda karakterlerin zor duyguları için birlikte çözüm bulma oyunu yapın. Örneğin; "Ali'nin arkadaşı onun kalemini kırdığı işin Ali çok kızmış. Peki sence Ali ne yapmalı ? İkimizde çözüm bulalım ve sonra bakalım acaba kitapta hangimizin bulduğu çözüm çıkacak !"

Öfke Baloncukları : Çocuğunuz öfkelendiği zamanlarda ona; "Haydi şimdi bir oyun oynayalım" deyin ve oyunu başlatın. Baloncuk çıkartan oyuncağı alın ve üfleyin. Oluşan baloncuklar çocuğun öfkesini temsil etmiş olsun. Her baloncuk için onu öfkelendiren şeyleri hayal etsin ve bu baloncukları patlatsın. Oyun esnasında çocuğun sakinleşip sakinleşmediğini kontrol edin.Çocuğunuz sakinleşene kadar oyun devam edin.

Not :Bu oyunu gerçek balon şişirip patlatarakta yapabilirsiniz.

• Hareket Zamanı: Sevinç, güven, mutluluk, coşku gibi olumlu duyguların her birini temsil eden bir hareket belirleyin yani her duygunun kendine göre bir hareketi olsun. Örneğin; Sevinç duygusunu tarif eden hareket alkışlamak olabilir. Ailece sevdiğiniz bir müziği açın. Müzikle beraber herkes dans etsin. Bir kişi müziği arada bir durdurarak bir duygu söylesin ve herkes o duygunun hareketini yapsın.

• Duygu Yüzleri: Kâğıt, kalem, makas, boya kalemleri, keçeli kalemler.

Duyguları ifade eden yüzler yapın boyayın ve bunları güzelce kesin. Gün içerisinde ailece hissettiğiniz duygulara yönelik bunları kullanın.

Örneğin; "Bugün sabah işe geç kaldığım için çok endişelendim. Sence duygu yüzlerimizden hangisi benim için geçerliydi onu bulup getirir misin ?"

Örneğin; "Bugün misafirler gelince sen sanki birazcık kaygılandın ya da bana öyle gelmiş olabilir. Bugün hangi duygu yüzü gibi hissettin bulup getirir misin ? "

NOT: Unutmayalım ki her çocuk kendine özeldir. Yazdığım bu yazıları ve etkinlikleri her çocuk için uygulayabiliriz ancak çocuklarımızın farklılıklarına göre detayları daha farklı şekillendirebiliriz. Oyunlarda , diyaloglarda, etkinliklerde çocuğunuzun sevdiği oyun ve alanlara göre ekleme ve çıkarmalar yapabilirsiniz. Diyalogların temel hedefinden sapmadan kelimeleri çocuğunuzun anlayacağı düzeyde kullanabilirsiniz.

Psikolog Elifnur ALVER

www.elifnuralver.com